DIY: steilwandje voor gravende (wilde) bijen

Oké, het ziet er nog niet mooi uit, maar mijn experiment is gestart! Ik heb een begin gemaakt met een steilwandje voor gravende bijen! Hier beschrijf ik wat ik dusver heb gedaan en welke informatie ik erover kon vinden.

Het is werk in uitvoering, dus let niet teveel op hoe het eruit ziet. Het hoeft gelukkig ook niet prachtig te zijn, want het zit aardig verstopt – onder een bankje in de voortuin. Dat bankje hebben mijn man en ik gemaakt door dubbele grindtegels als staanders met eenderde in de grond in te graven en daarop liggen planken. Een lekker verscholen en beschutte plek, waar sowieso al weinig regen komt. En pal op het zuidoosten, de perfecte hoek voor de nesten voor bijen. Een goede plek dus om een steilwandje te maken.

Een steilwandje (of leemwandje) is in deze context een schuine of verticale wand van zand, leem of klei waar weinig begroeiing in zit. Dat is perfect voor de nesten van allerlei gravende bijen, soorten die van nature nesten maken in bermen, de taluds van spoorwegen en dijken en zelfs de voegen van oude muren, zoals de gewone sachembij. Grappig genoeg zijn er veel meer bijen die hun nesten op dit soort plekken graven dan bijen die nestelen in stengels en dood hout, wat je vaak in insectenhotels vindt. Dus een stijlwandje of zelfs een stukje kale grond is een logische toevoeging als je bijen in je tuin wilt. Niet te moeilijk om te maken, zou je denken. En dat klopt – deels.

In mijn voortuin heb ik een strook die ik expres voedselarm houd. Daar wilde ik gravende bijen een kans geven, maar de planten waren me steeds voor: ze bevolken alles en dan vind ik het zonde om ze eruit te trekken. Ja, als je op zo’n plek ruimte wilt maken voor wilde bijen, dan moet je veel wieden! En inmiddels wordt de strook ook steeds voedselrijker, want te zien is aan hoe weelderiger en wilder de planten ieder jaar groeien. Nog minder kans dus, voor bijen. Daarom besloot ik een experiment te doen en zelf een stijlwandje te maken. Alleen is de informatie daarover vrij karig.

Mijn belangrijkste bronnen waren het boekwerk Gasten van bijenhotels van Pieter van Breugel, specifiek Hoofdstuk 6 Nesthulp voor bijen en wespen; en deze fijne blogpost over bijen en wespen.

Mijn aanpak

Ik koos dus de plek onder mijn bank omdat die beschut is, op het zuidoosten ligt en een deel van de dag zon vangt. We zitten er bovendien niet vaak, dus ik verwacht geen concurrentie tussen bijen en mensen 😉 Niet dat wilde bijen zomaar steken, ik laat ze gewoon het liefst zo veel mogelijk met rust.

Voor de wand gebruikte ik zand dat uit mijn achtertuin kwam toen ik daar een terrasje aanlegde (het heeft eerst nog dienst gedaan als zandbak voor mijn zoon) en dat gemengd met leem. Omdat ik nergens fatsoenlijk leem kon vinden heb ik kattenbakvulling van klei gebruikt, kale zonder parfum en andere toevoegingen. Dat heb ik circa 1/3 met het zand gemengd. Geen idee of dat een voor bijen aantrekkelijke verhouding is, ik kan ook geen specifieke verhoudingen of beschrijvingen vinden, maar mijn gedachte was dat de omgeving hier vooral zanderig is (de duinen) en dat er waarschijnlijk dus vooral bijen zullen rondvliegen die van zanderige grond houden. De klei geeft het hier vooral wat stevigheid. Enfin, we gaan merken of het in trek is. Ik heb het eerst in een emmer goed nat gemaakt en laten uitzetten, zodat het net specie leek toen ik ermee ging vormen. 

In de hierboven gelinkte blogpost heeft degene de specie in een appelkistje gedaan en zo laten drogen, voordat deze het op zijn kant zette met de open kant naar de zon. Ik had geen kratjes en dergelijke en het leek mij ook zwaar, dus heb ik de staanders van mijn bankje gebruikt als de zijwanden en oude tegels rechtop aan de achterkant gezet en daar tegenaan gebouwd. Het geheel is ongeveer 25 cm diep en 30 cm hoog. De voorkant plamuurde ik tot deze een schuine, redelijk gladde vorm had. Dankzij de klei werkte dat prima.

Bovenop heb ik voorlopig oude tegels als dakpannen gelegd, zodat het wandje niet verregent en in de hoop dat er zo minder snel planten in gaan groeien. Ik wil het steilwandje nog hoger maken, maar er verdween meer in dan ik dacht, dus moet ik opnieuw zand zoeken (of toch kopen) en nog een doos kattenbakvulling halen. De bovengenoemde blogpost beschreef ook dat de kans groter is dat bijen in zo’n steilwandje nestelen als je er al tunnels in prikt; ergens anders las ik dat ze ongeveer een cm groot moeten zijn en dat een schroevendraaier hiervoor goed is. Als het wat opgedroogd is ga ik dat proberen. 

Toen ik later keek was een sluipwesp het wandje alvast aan het bestuderen. Wordt vervolgd.

---

Hoe help je wilde bijen en vlinders? Hoe voorkom je overlast door plaagdieren als slakken, bladluizen en wortelknagers? Er zijn nog veel meer nuttige insecten dan alleen bijen en vlinders – wat hebben ze nodig, hoe maak je het ze nou echt naar de zin? Dat en nog veel meer, zoals beplantingsideeën voor bijenhotels en roofinsecten, water opvangen, je tuin klimaatbestendig maken en materialen hergebruiken, dat vind je in mijn nieuwe boek Tuinlogica!

Tuinlogica: de natuur in je voordeel gebruiken met permacultuur

ISBN: 9789062245581

Uitgever: Vonk Uitgevers

Prijs: € 32,99

Bestel Tuinlogica o.a. via Groeneboekenshop of Bol.com!

“[Tuinlogica] is sowieso een boek voor de beginner, maar ook uitermate geschikt voor de meer ervaren tuinier die tegen diverse problemen is aan gestuiterd, daar last van heeft en een adequate oplossing zoekt. Want als iedereen dit boek koopt en doet wat er in staat, komt het wel goed met de biodiversiteit in onze tuinen. Van harte aanbevolen!”

Uit review Norbert Mergen, Tuinen van MergenMetz