Iris' Garden Ecology

Blog. Want een betere wereld begint in de eigen tuin!

16 Ideeën voor hergebruik van tuintegels en stenen

Wat doe je met de tegels die je uit je tuin haalt? Hier 16 mogelijkheden die je hopelijk voorzien van veel tuin-inspiratie!

Ben je bezig met Operatie Steenbreek met hun motto “Tegel eruit, plant erin”, hou je een berg stenen en tegels over. Wat doe je daar nou mee? Of de oude tegels wanneer je je tuin verandert? In mijn eigen tuin heb ik de grindtegels en trommelstenen (allemaal) hergebruikt en bij projecten probeer ik zo veel mogelijk hetzelfde te doen. Ik raad ook altijd aan tegels niet meteen weg te doen – vaak kun je er nog hele nuttige dingen mee, zelfs die spuuglelijke. En mocht dat echt geen optie zijn dan kun je ze nog altijd tweedehands aanbieden. Maar laat ik eens een paar ideeën opperen voor wat je zelf met je tegels kunt doen. Want recyclen is milieuvriendelijk én kost je niets, in plaats van nieuwe aan te schaffen en het oude af te voeren. Bovendien kun je er ook nog biodiversiteit mee bevorderen. En er zijn ook heel wat opties met elkaar te combineren voor multifunctionele tuinelementen.

Trouwens: voor wie nog meer ideeën op wilt doen en meer groen in zijn tuin wilt: hou mijn blog in de gaten, want ik ben zelf ook weer met een recycle-projectje bezig om meer ruimte voor (eetbare) planten te maken.

1. Ander patroon voor patio of pad

Eerst de basics. Als je je tuin verandert en geen zin meer hebt in de oude tegels, dan zou je simpelweg het legpatroon kunnen veranderen om ze een nieuwe uitstraling te geven. Grote betontegels combineren bijvoorbeeld mooi met kleine tegels, zoals klinkers en trommelstenen. Grindtegels kun je omdraaien. Je kunt zelfs hele mozaïeken maken met kapotte stenen.

Hier heb ik alle kapotte trommelstenen die uit mijn voortuin kwamen in een spiraalvorm gelegd voor een kleine patio in mijn achtertuin (foto 2012).

In de buurtontmoetingsplek van de Wilde Weelde Wereld in Appeltern ligt deze bestrating, gemaakt van oude kapotte stenen van omwonenden, waartussen planten mogen groeien.

2. Stapstenen voor paadjes

Voor paden die je rustig door de tuin moeten leiden, die je minder gebruikt of ‘werkpaadjes’ voor als je tussen de planten gaat rommelen, kun je een pad van stapstenen leggen. Tegels zien er al heel anders uit als er planten omheen groeien.

Een werkpad tijdens de aanleg bij een projectje van mij. Op deze manier kan de eigenaar goed bij de planten komen. De tegels liggen hier nog wel op de grond; handig is om ze altijd deels in te graven zodat ze verankerd liggen en niet onder je voeten gaan wankelen.

Leuk gebruik gemaakt van brede voegen in een voortuintje in Beverwijk.

3. Insectenhotels – en de constructie van stapelmuurtjes en gelijmde of gemetselde muurtjes

Een muurtje met kieren en holtes is perfect voor dieren om zich in te verstoppen, met name voor amfibieën, spinnen en insecten. Omdat oude muren niet blijven staan en onze nieuwe bouwwerken weinig kieren en verspringingen bevatten, is er voor hen steeds minder nestruimte in de stad. Een stapelmuurtje of niet te strak gelijmd muurtje met kieren erin heeft dus de potentie om als insectenhotel te dienen. Je kunt er nog bamboestokken of hout met geboorde gaten in verwerken (zorg er wel voor dat het geen dragend onderdeel is voor de constructie – als het hout verrot is moet het niet zo zijn dan je muurtje instort – beter klem je het ertussen). Als je er ook nog planten in laat groeien (aanplanten of laten aanwaaien) is het een walhalla voor dieren.

Een stapeltje stenen in een hoekje van mijn tuin doet dienst als insecten/amfibieën/spinnenhotel.

Tuinmuurtjes kun je op verschillende manieren construeren. Je kunt lijm of cement gebruiken om de stenen te stapelen. Dit is vooral geschikt voor strakkere muurtjes, rechte muurtjes, als het verder de hoogte in gaat of als je er bijvoorbeeld op moet kunnen zitten. Je kunt ook stapelmuurtjes maken. Dit zijn stenen die droog op elkaar gestapeld worden, of met wat aarde ertussen. Een stevig stapelmuurtje helt iets naar binnen naarmate het hoger wordt – dus als het een los muurtje is krijg je een trapezium-vormige doorsnede, een muurtje dat aarde tegenhoudt leunt een beetje tegen de aarde. Onderin zijn ze breder dan bovenin. Droog gestapelde stenen drogen sneller uit dan een stapel stenen met cement of aarde ertussen. In die laatste omstandigheden settelen insecten en planten zich sneller.

In mijn netjes gemetselde muurtje heb ik uitsparingen en kieren overgelaten voor planten en dieren.

4. Fundering

Heb je van die grote betontegels? Die zijn perfect voor de fundering van verhoogde borders, bakken, zitjes, vijvers… Zelf had ik een hoop grindtegels van 60×40 cm. Door ze op hun lange zijde te zetten en ze dan 20 tot 30 cm in te graven maakte ik hele sterke muurtjes. Aan de buitenkant ervan, dus de kant waar je tegenaan kijkt, heb ik mooie trommelstenen opgestapeld en eraan vastgelijmd. Hiermee heb ik verhoogde borders, een zitkuil en een vijver gemaakt.

Zitkuil bij de aanleg – zie de grindtegels aan de aarde-kant.

Vooral voor de verhoogde border en de zitkuil, waarbij de druk van de aarde zwaar op zo’n muurtje drukt, is het goed dat die muurtjes extra breed zijn geworden (zo’n 15 cm) dankzij de nu onzichtbare fundering van grindtegels aan de binnenkant. De grote tegels voorkomen ook dat aarde en water uitspoelen uit de borders.

Hier zie je het resultaat van een van mijn verhoogde borders, op dezelfde manier geconstrueerd als de zitkuil in de foto hierboven. Van de grindtegels zie je helemaal niets meer.

5. Borderranden

Een hele simpele, elegante manier om oude stenen en tegels te hergebruiken is ze te gebruiken als borderrand.

Hier heb ik de stenen los gelegd (anti-worteldoek zorgt dat de aarde niet in het grind verdwijnt). De stenen zijn maar licht ingegraven; het gevaar bestaat dat je ze per ongeluk aantikt en verschuift, maar daar heb ik nog geen last van gehad sinds de aanleg in 2012. Overigens kun je grotere stenen op hun kant deels ingraven, zodat ze op hun plek blijven.

Niet de mooiste borderrand, maar wel effectief en een beetje verhoogd: van oude bielzen in een hoekje van mijn achtertuin.

6. Verhoogde borders en hoogteverschillen

Van oude tegels en stenen kun je natuurlijk ook verhoogde borders maken. Dit kan zowel in de vorm van een stapelmuurtje of gemetseld muurtje. Grote tegels worden nog wel eens doormidden gekliefd en met de ruwe kant naar voren gelegd, zodat dat je aanzicht is. Zijn het niet al te strakke muurtjes met plek voor dieren en planten erin, dan heb je niet alleen borders waar je makkelijker bij kunt en creëer je hoogteverschillen, maar heb je tegelijk een dierenhotel. Maak ze wel breed genoeg, dus minstens 15 – 20 cm met stevige stenen, tegels en constructie.

Verhoogde border in de Hortus Alkmaar. Deze lijken gelijmd, maar ze zouden ook met aarde op elkaar geplaatst kunnen zijn.

Deze verhoogde borders van grillige stapelmuurtjes in de buurttuin Cirkeltje Rond in Nieuwegein zijn gemaakt van al het tuinafval wat we konden vinden. Tussen de tegels is aarde gebruikt en de muurtjes lopen licht naar binnen toe. Onderin zijn ze breder dan bovenin.

7. Koude bakken en moestuinbakken

Voortbordurend op het vorige punt: je kunt ook heel gemakkelijk verhoogde moestuinbakken of zelfs een koude bak maken om bijvoorbeeld ’s winters veldsla in te kweken en in het voorjaar voor te zaaien. Je maakt een constructie en legt er simpelweg een glasplaat of doorzichtig plastic plaat overheen.

Deze verhoogde borders (foto genomen tijdens de aanleg van de voorbeeldtuintjes Steenbreek 023 in de Stadskweektuin van Haarlem) zou je perfect kunnen gebruiken als moestuinbakken; leg er een glasplaat overheen en je hebt een koude bak.

Moestuinbak in Drenthe van een voormalige camping; hier zijn de stenen los op elkaar gestapeld. Enig nadeel is dan wel dat ze makkelijk verschuiven en dat aarde eruit kan stromen. Je zou grotere tegels, zoals stoeptegels, aan de binnenkant kunnen zetten en licht ingraven om dat te voorkomen.

8. Kas

Nog zo’n simpele constructie, als je een oud kozijn hebt, een oud douchescherm of glazen platen met stompe randen zoals ik (ze kwamen uit een kast), dan kun je ook tegen een muurtje een kas maken. Het voordeel is dat stenen warmte opnemen en lange tijd uitstralen als het in de omgeving is afgekoeld; zo’n stapelmuurtje zou dus dubbel kunnen functioneren door de basis te vormen van een kas wanneer dat nodig is. Of je maakt van diezelfde eigenschap gebruik door ín een kas stapelmuurtjes te maken, om zo de thermische massa die de ruimte warmer houdt te vergroten.

Mijn even snel uit de mouw geschudde kasje tegen het muurtje van hergebruikte stenen.

9. Vaste barbecue of vuurplaats

Je kunt met betontegels of klinkers een vuurplaats maken of barbecue metselen. Zie voor een barbecue bijvoorbeeld de beschrijving van bouwplaats.wordpress.com.

Vuurplaats in de buurttuin van de Wilde Weelde Wereld in Appeltern.

10. Scherven voor onderin de bloembak

Dunne tegels kun je kapotslaan en gebruiken om onderin een bloembak te leggen om de drainage te verbeteren. Ik gebruik de oude plavuizen uit het huis hiervoor.

Scherven van plavuizen onderin (ik had er niet zo veel meer over om het te laten zien, moet weer een deel kapotslaan).

11. Tuinmuurtje (of verticale tuin 😉 )

Je kunt zo’n muurtje met plaats voor insecten en planten natuurlijk ook als afscheiding in of om de tuin gebruiken.

Een (met aarde gestapeld?) muurtje met planten in de Hortus Alkmaar.

12. Rotstuintje

Je kunt een rotstuintje maken van een stapelmuurtje, of zelfs de tegels opstapelen met rotstuin-plantjes (of mediterraanse kruiden) ertussen. Maak je er een rand van langs je terras bijvoorbeeld, dan geeft dat een heel leuk effect.

13. Kruidenspiraal

Een kruidenspiraal is een manier om op een kleine oppervlakte verschillende planten te kweken (meestal kruiden, maar aardbeien doen het ook goed op zo’n plek) met verschillende bodemwensen. De planten voor drogere grond gaan dan in het bovenste gedeelte en planten met een grotere vochtbehoefte onderin.

De (enorme) kruidenspiraal van PermacultuurCentrum Haarlem (los gestapeld).

Een alternatief op de kruidenspiraal in de permacultuurtuin van Boerderij De Mikkelhorst (foto 2016). Wat hier overigens niet helemaal goed gaat is dat de aarde op de niveau’s afloopt – dan stroomt water er vanaf en erodeert de bodem. Daardoor blijven bovendien de stenen niet goed liggen. Zorg om dat te voorkomen dat de stenen van een volgend niveau altijd enigsinds verzonken liggen in de vorige en dat de aarde erachter niet aflopend is.

14. Banken en zitjes

Gemetselde kleinere stenen en (eventueel losliggende) grotere tegels kun je prima als bankje gebruiken, zoals mijn versie van stoeptegels in de voorbeeldtuintjes van Steenbreek 023:

Gelijmde stoeptegels. Dankzij de ronding is de voorkant goed aaneengesloten, zodat je lekker zit, terwijl er aan de achterkant holtes ontstaan.

15. Egelburcht

In en onder een muurtje op stapel stenen kun je ook een egelburcht maken, waar een egel een lekker rustig nestje heeft. Een smalle tunnel als toegang naar een groter ‘hok’ is ideaal. Het moet natuurlijk wel stevig genoeg zijn zodat het niet instort.

Egelburcht

16. Verstopplekken en niveau’s in de vijver

Tot slot nog een mooie: stapel tegels, stenen, zelfs dakpannen op in de vijver. Je kunt er niveau’s mee maken, trappetjes voor dieren om veilig in en uit het water te komen, de folieranden maskeren en holletjes creëren voor waterdieren om zich in te verschuilen – of amfibieën om in te overwinteren.

Mooi voorbeeld van gestapelde tegels voor een levendige vijver in de kleine beestjestuin van Wankja Ferguson – in de Wilde Weelde Wereld in Appeltern (foto genomen in maart 2016, dus de vijver is nog kaal).

Advertenties

8 reacties op “16 Ideeën voor hergebruik van tuintegels en stenen

  1. Irma
    23 april 2018

    Wat heb jij een leuke ideeën! Ik ga beginnen aan een kruidenspiraal. Heb sinds kort jouw blog ontdekt en kan niet stoppen met lezen! Ga mijn tuin ook beetje bij beetje veranderen in een eetbare (bos)tuin.
    Jouw verhalen inspireren mij enorm!!

  2. Pingback: juist niks weg gooien heeft allemaal zijn geld gekost en is duurzaam – Sitetitel

  3. groengenot
    24 april 2018

    Jouw stijl is toch echt fantastisch hè Iris! Ik genoot zo van de foto’s. Ontwerp jij ook tuinen in België? Later als wij terug wat meer tijd hebben ( en terwijl wrijf ik met mijn vingers over elkaar. Onze kinderen zitten in hun studententijd😜), zouden wij graag een zwemvijver aanleggen en onze tuin minder ‘hoekig’ maken. Jouw ontwerpen vind ik zo prachtig!

    • Iris Veltman
      24 april 2018

      ‘k Zit te blozen achter mijn computer zo 🙂
      Dank je wel voor je compliment, en ja, k wil altijd wel kijken of een klus in België ook mogelijk is. Dus als de kinderen het huis uit zijn kan er in de tuin gezwommen worden, da’s een leuk vooruitzicht 😛

  4. Pim
    25 juni 2018

    Dankjewel voor dit artikel met ideeen voor hergebruik van tuintegels. Ik vind de vuurplaats een erg goed idee. Ik denk zelfs dat ik er een in mijn eigen tuin ga maken. ook het stukslaan van tegels en ze vervolgens als drainage inzetten is een goede idee.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers liken dit: