Iris' Garden Ecology

Blog. Want een betere wereld begint in de eigen tuin!

Waarom juist een boom laten staan? 10 redenen

Mijn sparreboompje ;-)

Mijn sparreboompje ūüėČ

Grote bomen kaatsen grote schaduwen… Maar doen nog veel meer dan dat! Waarom je een boom juist kunt laten staan!

Goed, je hebt in de stedelijke omgeving veel voorbeelden van planten en bebouwing die niet helemaal lekker samengaan. En bomen kunnen voor ergernissen zorgen, dankzij schaduw of een heel verkeerd gekozen plek/soort bijvoorbeeld. Denk maar eens aan een berk, pal naast een muurtje, die dankzij zijn oppervlakkige wortels het muurtje omhoog drukt. Niet echt handig. Mensen hebben, zeker met de betegel-alles beweging, vooral te klagen over bomen en zowel reuzen als bescheiden exemplaren gaan dan ook regelmatig tegen de vlakte. En dan pas zul je zien wat het effect eigenlijk was. Zo kom ik vaak klanten tegen die twijfelen of ze een boom weg zullen halen. Na even praten kijken ze toch met andere ogen ernaar en besluiten ze Рtot dusver eigenlijk steeds Рom hem toch te laten staan. Zelf heb ik een flinke spar Рop de foto hierboven te zien Рlaten staan toen ik de tuin ging veranderen. Ik heb er geen moment spijt van gehad. Daarom wil ik hier een aantal overwegingen geven om ze juist te laten staan, waar je eerder misschien niet aan had gedacht.

1. Het duurt jaren voor een boom wat hoogte heeft

Tenzij je ze meteen groot koopt, maar dat kost klauwen met geld en meestal groeien ze nog een stuk verder (mocht je denken dat ze die hoogte blijven). Heel wat bomen kunnen zelfs ouder worden dan wij. Een beuk leeft bijvoorbeeld zo’n 150 jaar, maar kan zelfs over de 300 worden. Voor een eik is dat laatste niet eens een uitzondering. Nou zeg ik niet: plant een beuk of een eik in de tuin (ze worden wat groot voor de meeste tuintjes) maar het laat wel zien dat bomen vaak al langer bestaan¬†dan wij. Zelfs mijn spar is waarschijnlijk ouder dan ik, al scheelt het misschien maar een paar jaartjes. Dat formaat gaat niet over een nacht ijs. Daarom: wees blij met een bestaande boom.

2. Een boom beperkt inkijk

Er wordt een boom weggehaald en oeps, je kijkt ineens pal tegen elkaar aan. Ik heb het helaas meerdere keren gezien. Dat gedroomde uitzicht is meestal niets anders dan meer bebouwing met ramen en balkons, waar je dan ineens op uitkijkt Рen zij naar jou.

3. Bladeren zijn geld waard

Bladaarde bevat geweldige plantenvoeding en verbetert de bodemkwaliteit. In de composthoop zijn bladeren beter dan store-bought compostversnellers, want ze bevatten snel verteerbare voedingsstoffen (de niet-groenblijvende soort, tenminste). Even ter illustratie: de composteringsfabrieken waar ik heb gewerkt waren er altijd erg blij mee en zelfs in de monitoring was het effect duidelijk zichtbaar Рde temperatuur schoot omhoog en zorgde ervoor dat het proces werd aangezwengeld. Bovendien zijn bladeren heel goed als bodembedekking in de border, om de planten te beschermen tegen de kou en om ze langzaam van voeding te voorzien. En het komt letterlijk uit de lucht vallen.

4. Bomen breken de wind

De wind waait over en langs harde structuren Рmuren, schuttingen, gebouwen Рwaardoor het niet wordt afgeremd en zelfs turbulent kan worden. Winderige plekken zijn daarom vaak in de buurt van gebouwen, met veel harde oppervlakten in de buurt. Bomen en hogere beplanting (hagen, bijvoorbeeld) laten wind wel door, maar dan diffuus. Daardoor verliest de wind zijn energie, met als resultaat: minder wind. Zo kunnen bomen zorgen voor meer beschutte, zachtere microklimaten, zeker als ze aan kanten staan waar de wind vandaan komt. Mijn spar is misschien niet breed, maar hij staat op het noordoosten samen met wat grote struiken. Daardoor is het ervoor heerlijk vertoeven, zelfs al bij de eerste zonnestralen vroeg in het jaar.

5. Bomen koelen het stadsklimaat af

Stenen nemen warmte op – stedelijke omgeving koelt daardoor ’s nachts¬†veel minder af en wordt zomers bloedheet, wat vooral zwaar is voor oudere mensen. Maar ook andere mensen en planten hebben daar last van; het is zweten binnen en met enkele stappen buiten de deur, planten kwijnen weg en zelfs bewateren heeft bij flinke¬†hitte ook niet heel veel effect meer. Maar grotere beplanting, met name bomen,¬†kunnen hun omgeving koeler houden. Door diens transpiratie, schaduw en luchtcirculatie warmt niet alle lucht eromheen gelijkmatig op.¬†Samen hebben die stadsbomen bewezen¬†effect op het stadsklimaat [1].

6. Fijnstof, CO2 en zuurstof

We blijven nog even in het lucht-thema. Want bomen stoten (netto) zuurstof uit en nemen CO2 op. Maar dat niet alleen, het is ook bewezen dat ze fijnstof uit de lucht filteren [2,3,4]. De ene soort meer dan de andere en vooral Pinus-soorten blijken het meeste te doen (dus hoera voor mijn sparretje!) Рmaar allemaal filteren ze iets. Aan de andere kant kan bijvoorbeeld een rij bomen langs een drukke weg of boven een heel rokerige plek juist ervoor zorgen dat vervuiling blijft hangen, dankzij de invloed op de wind waardoor het niet kan verwaaien [5]. In dat geval wordt het effect tenietgedaan of zelfs verergerd.

7. Afname van geluidshinder

Dankzij de filtering van wind door de bladeren, het geluid daarvan en ook vogels, bijvoorbeeld, worden achtergrondgeluiden – zoals van wegen – onderdrukt. Dit hoor ik daarom vaak: “Goh, sinds die boom weg is, horen we [insert source of noise here]¬†zo veel meer…” Helaas komen de meeste mensen dus¬†pas achter dit nut als de betreffende beplanting al verdwenen is.

8. Bomen voorkomen bodemerosie

Bomen maken stevige wortels in de bodem om zich te verankeren, plus hele dun geveerde tijdelijke stelsels. Met al die wortels fixeert en cultiveert de boom als het ware de bodem. Daarnaast schermt de bladkroon de aarde af van de directe neerslag (nadruk op ‘slag’) en felle zon – allemaal elementen die voorkomen dat de bodem uitspoelt.

9. Vermindering van wateroverlast

Een boom vangt met diens blaadjes regen weg. Een deel hiervan komt later aan bij de grond, waardoor de de bodem niet al het water in één keer hoeft te verwerken. Een deel verdampt nog voordat het bij de grond komt. De boom neemt natuurlijk ook water op. Zodoende zorgen bomen (en groen in het algemeen) voor vermindering van wateroverlast.

10. Boom = wolkenkrabber

Groen cre√ęert habitat en voedsel. Een boom heeft een variatie aan elementen, microklimaten en verdiepingen, dat het aan heel veel verschillende organismen onderdak kan bieden. Insecten, vogels, (nuttige) schimmels, mossen, andere planten, bodemorganismen… En dan heb ik het nog niet over wat er afkomt op bloesems en vruchten. Mijn spar is misschien geen hotspot voor een legioen aan dieren, maar hij biedt bijvoorbeeld wel jaarrond schuilplaats aan allerlei vogels. Vooral de roodborstjes verstoppen zich er hier graag in. Veel (tuin-)vogelsoorten zijn afhankelijk van bomen in de buurt, hetzelfde geldt voor veel soorten insecten. Het is een landingsplaats en uitkijkpost, voedsel, een plek om te wonen, om te jagen, om materiaal te verzamelen. Een boom is een geweldige bron van leven.

Genoeg redenen dus om niet zomaar te kappen, denk ik zo. Maar ik wil nog √©√©n ding meegeven.¬†Een boom geeft een heel ander aanzicht dan een tuin met alleen lage beplanting. Zo¬†straalt hij bijvoorbeeld rust, bedekking en veiligheid uit en het maakt de tuin een stuk interessanter door het hoogteverschil. Laatst zag ik een enorme oude linde (met een stam zo van zo’n¬†1,5 meter dik) in een voortuintje van een klein huisje staan. Hij nam het hele tuintje in beslag, maar dat maakte hem des te indrukwekkender. En even heel¬†onverwacht in zijn stedelijke omgeving, zo’n oude reus. Een boom is heel beeldbepalend, niet alleen voor eigen tuin, maar voor een hele buurt. Als je een boom hebt dan zullen er vast omwonenden¬†zijn die er iets over te zeuren hebben, maar net zo goed mensen die het erg jammer zouden vinden als die verdwijnt (stiekem heb ik nog steeds een grudge tegen mensen die het ooit in mijn omgeving hebben gedaan – hoe aardig ze verder ook zijn). Dus laat je alsjeblief niet alleen leiden door negatievelingen, maar vooral door wat je echt zelf ervan vindt.


Bronnen:

  1. Kuypers, V. et al (ongedateerd). Groen voor klimaat. Alterra, Wageningen UR en Ministerie LNV, Directie regionale zaken.
  2. Beckett, K. P. et al (2000). Effective tree species for local air quality management, Journal of Arboriculture.
  3. Oosterbaan, A. et al (2006). Kleine landschapselementen als invangers van fijn stof en ammoniak, Alterra-raport 1419, ISSN 1566-7197
  4. De Vries, S. et al (2009). Effecten van nabije natuur op gezondheid en welzijn: Mogelijke mechanismen achter de relatie tussen groen in de woonomgeving en gezondheid, Alterra-raport ISSN 1871-028X
  5. Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu RVM (2011). Het effect van vegetatie op de luchtkwaliteit.
Advertenties

2 reacties op “Waarom juist een boom laten staan? 10 redenen

  1. Tom
    2 november 2016

    Hi Iris, ik ben het wederom volledig met je eens. Ikzelf heb jammer genoeg geen volwassen bomen in de tuin. We hadden wel in de voortuin een rijtje opgeschoten leylandii coniferen en die waren zo ontzettend lelijk en dor dat we die wel hebben verwijderd (ik heb een afkeer van coniferen…sorry…) Nu heb ik sindsdien een zestal boompjes geplant (en er volgen er nog enkele dit najaar) maar het zal nog jaren en jaren (en jaren…) duren eer die enigszins volumineus genoeg zullen zijn om boom genoemd te worden. De buren hadden een prachtige grote boom in de tuin die ze enkele jaren geleden hebben omgekapt ‘omdat ze zoveel last hadden van de bladeren iedere herfst’. Vond ik vreselijk. En die ‘grudge’ herken ik dus. ūüôā

    • Iris Veltman
      3 november 2016

      Hoi Tom,
      Oh gelukkig, ik vond mezelf al wat gemeen klinken ūüôā Maar coniferen kan ik je wel vergeven hoor, ik hou er zelf ook niet van.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Informatie

Dit bericht was geplaatst op 1 november 2016 door in Algemeen, Permacultuur en voedselbossen en getagd als , , , , , , , , .
%d bloggers liken dit: