Iris' Garden Ecology

Blog. Want een betere wereld begint in de eigen tuin!

Tuinsafari: cyclus van een lieveheersbeestje

lieveheersbeestje larve 2“Hé, wat is dat?” We kwamen net terug en zoals altijd maak ik dan even een kort rondje door mijn voortuin. Ineens zie ik een vreemd ding op het blad van mijn teunisbloem zitten. Man en ik kijken verbaasd naar het vreemde wezen, dat met één punt zit vastgeplakt aan het blad.

Wel eens lieveheersbeestjes goed bestudeerd? Ik heb de afgelopen weken  – geheel toevallig – heel wat stadia van ze gezien. Daarom wilde ik in deze blog eens wat dieper in het leven van deze bekende tuingast duiken.

Het leven van een lieveheersbeestje begint als eitje. Klusters van kleine, gele eitjes, vastgeplakt aan de onderkant van bladeren. Na ongeveer een week komen de eitjes uit. Als de insecten uit hun eitjes kruipen dan zijn het geen mini-lieveheersbeestjes, maar larven. Enkele weken geleden was ik in de tuin en plotseling zag ik ze overal zitten – just chillin’. Ik zie ze normaal veel eind voorjaar/begin zomer, maar grappig genoeg nooit echt rustend. Dit keer dus wel. Veel mensen herkennen de pubers niet als ze die zien, het zijn dan meer kleine, zwart met oranje aligatorachtige beestjes. Qua gedrag lijken ze er ook wel op: de meeste soorten zijn moordmachines als het op bladluizen aankomt. In dit stadium zijn ze puur carnivoor en ze verschalken veel meer dan hun ouders. Dat doen ze niet zachtzinnig. Binnen een dag kunnen ze een hele kolonie uitmoorden – goed voor de plant natuurlijk, maar het is een waar slachtveld als je het ziet. Tegelijkertijd vervellen ze meerdere keren, zodat ze groter worden. Zonder bladluizen, geen lieveheersbeestjes.

lieveheersbeestje larve 1

Larve

Dat rare wezen dat ik tegenkwam, het blijkt de pop van een lieveheersbeestje te zijn. Ik heb zo veel van deze mini-tanks met stippen in mijn tuin, maar een pop had ik nog nooit gezien. Het is een vreemd geval; met een rand van een grote hoeveelheid kleine, op pootjes lijkende hechting zit het vast aan het blad. Het doet wel direct denken aan een lieveheersbeestje gezien de kleuren. Na wat opzoekwerk begrijp ik dat de larve zich met zijn achterkant vasthecht aan de bladeren en langzaam vervelt naar naar deze vorm.

lieveheersbeestje pop

Ongeveer een week later volgt weer een transformatie: de pop splijt open en daaruit komt een – geel – lieveheersbeestje. Langzaam worden de stippen duidelijker en na enkele uren is de verkleuring compleet: een volwassen lieveheersbeestje. De totale levensduur is ongeveer één jaar bij het inheemse lieveheersbeestje. Zo gaan ze dus ook de herfst en de winter door, waar ze zich o.a. verstoppen in mulchlagen, holle stengels, groenblijvende planten en onder boomschors. Op een zonnige voorjaarsdag komen ze dan weer tevoorschijn. Ze beginnen direct met het vol eten van hun buikjes (bladluizen zijn namelijk meestal net wat eerder actief) en daarna paren ze. Dit zag ik begin juni (wat laat weliswaar) gebeuren. Het was een warme, zonnige dag en op een jonge boom zat bladluis. Eenmaal dichterbij zag ik overal lieveheersbeestjes, waarvan wel vier stellen aan het paren waren. Een lieveheersbeestjes-heaven, blijkbaar. Het trok mijn aandacht door een grappige beweging: het mannetje wiebelt zo nu en een paar keer zijn lijf. Het was heel apart om te zien en ik vermoed dat ze het doen om zich beter vast te hechten, hoewel ik er weinig over kan vinden.

Lieveheersbeestje

De volwassenen van lieveheersbeestjes zijn grotendeels vleeseters, net als hun pubers, maar niet alleen maar. Ze eten nog steeds bladluizen, maar ook zoete afscheidingen, voornamelijk nectar en ook stuifmeel – een energieshotje tussendoor, noem ik het altijd maar. Ze moeten namelijk snel aansterken voor de winter en daarna weer om te paren. Bovendien gebruiken ze nectar ook wanneer prooidieren schaars zijn. Lieveheersbeestjes profiteren dus van bloemen die nectar en stuifmeel bieden. Die producten moeten alleen wel bereikbaar zijn en op de juiste momenten worden aangeboden, dus niet iedere bloem telt. Ze hebben geen lange tongen, dus planten met ondiep gelegen nectar en stuifmeel zijn het meest geschikt. Soorten uit de schermbloemenfamilie, zoals (bloeiende) peterselie, wortel en roomse kervel staan daarbij vooraan. Meer open gelegen bloemen en bloemen uit de composietenfamilie worden ook vaak genoemd, maar niet alle soorten blijken even geschikt (bijvoorbeeld in ‘Bloemrijke akkerranden voeden natuurlijke vijanden [1]’). De timing van de bloemen lijkt, op basis van de levenscyclus van het lieveheersbeestje, het beste in voorjaar/voorzomer en najaar.

Leuk, zo veel mooie momenten krijgen om wat van het leven van deze dieren te kunnen bekijken. Ik heb zelf in ieder geval weer hernieuwde waardering voor ze biggrin


[1]  Van Rijn, P. C. J. & Wäckers, F. L. (2007): Entomologische berichten: Bloemrijke akkerranden voeden natuurlijke vijanden.

Advertenties

9 reacties op “Tuinsafari: cyclus van een lieveheersbeestje

  1. Jenske
    20 juni 2016

    Het verbaasd me we een beetje dat jij als ecotuinier dit nog niet wist! In mijn tuin vind ik ze nu ook in alle stadia van larve en verpoppen, ook leuk dat ze in de schooltuin waar ik onderhoud doe ook veelvuldig zitten, zo leuk ook te zien hoe enthousiast de kinderen zijn “Oooooh….lieveheersbeestbabies!”

    • Iris Veltman
      20 juni 2016

      Haha, ja, ook voor een ecotuinier valt er nog genoeg te ontdekken 😉

      • Jenske
        24 juni 2016

        Haha ha dat is ook zo, zo ontdekte ik laatst dat die prachtige glimmende kevertjes op mijn munt munthaantjes zijn en ze gewoon mijn munt opeten (de vlerken 😉)

  2. zem
    21 juni 2016

    Na vele decennia tuinieren moet ik bekennen dat ik de larven nog nooit heb waargenomen in de tuin. Door jouw duidelijke post zal ik ze nu beslist herkennen áls ik ze zie!

    • Iris Veltman
      21 juni 2016

      Hoi Zem,
      Ja grappig is dat hè, dat je zoiets na jaren alsnog niet gezien hebt! Dat was voor mij die cocon. Succes met speuren en ontdekken 😉

  3. natuurlijk-rijk
    25 juni 2016

    Je geeft de stadia hier goed weer en wat zijn ze nuttig!

  4. Tom
    27 juni 2016

    In mijn tuin stikt het helaas van de veelkleurige Aziatische lieveheersbeestjes. Ik zie deze krengen veel meer dan onze eigen inheemse schattige moordmachines. Kan ik niks aan doen vermoed ik? moeste jullie tips hebben die de inheemsen bevoordelen ten opzichtige van de exoten dan hoor ik dat graag. Groetjes!

    • Iris Veltman
      28 juni 2016

      Hoi Tom,
      Ik heb even gekeken of ik nog wat voor je kon vinden, maar helaas. Er valt gewoonweg weinig aan te doen, de veelkleurige Aziatische lieveheersbeestjes hebben een breder aanpassingsvermogen en zullen waarschijnlijk ook in jouw omgeving in het voordeel zijn tov de inheemse soorten. Maar misschien een kleine troost: de omstandigheden waarin ze de inheemse soorten eten is buiten tuinen om nog niet echt goed onderzocht (voor zover ik kan vinden), dus misschien dat dit vooral te maken heeft met bijvoorbeeld prooitekort oid en valt dat in de algemene zin mee.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Informatie

Dit bericht was geplaatst op 20 juni 2016 door in Algemeen, Ecologisch tuinieren en getagd als , , , , .
%d bloggers liken dit: