Wat onkruid je vertelt over je tuin (en hoe je ermee ontwerpt)

Deze hommel zit NIET op een paardenbloem:

Kijk eens goed:

• De bloemhoofdjes zijn een stuk kleiner (en de zaadhoofden (– hier niet zichtbaar) zijn juist grover).
• De bloemen zitten op lange, (meestal) vertakte stelen met hier en daar een schub.
• De rozetbladeren zijn grofbehaard en hebben een stompe punt.

(Je kunt de foto’s uitvergroten door te klikken.)

Welke plant is dit dan wel? Een hint zit ‘m in die rozetbladeren: vouw er een in de lengte dubbel, dan krijgt je de vorm van een spenende zeug. Het is gewoon biggenkruid!

Voor een duidelijke determinatievideo is Flora van Nederland geweldig.

Goed kijken is belangrijk

Observeer en handel ernaar – dat is het eerste en misschien wel belangrijkste ontwerpprincipe van permacultuur, een manier van ontwerpen mét de natuur in plaats van ertegenin.

Want wat veel mensen zien als onkruid, is eigenlijk belangrijke informatie. Zo vertelt gewoon biggenkruid je bijvoorbeeld dat de bodem:

• (Licht) verstoord is,
• waarschijnlijk droog en voedselarm tot matig voedselrijk
• en plek heeft voor meer of andere planten – als jij die niet gebruikt, doet de natuur het voor je met ‘onkruid’.

Gewoon biggenkruid is een echte pioniersplant. Hij groeit vaak in bermen en gazons en daar verbetert hij de bodem, zodat die uiteindelijk vochtiger, voedselrijker en makkelijker te doorwortelen wordt. Daarnaast is hij eetbaar: de jonge bladeren zijn te gebruiken in salades en als spinazie. En zoals je aan de eerste foto ziet, het zijn geweldige voedselbronnen voor verschillende insecten, waaronder deze steenhommel!

Goed kijken dus, dan kun je beter inschatten welke planten goed bij een plek passen. Of misschien wil je een moestuin en moet je dus zorgen voor meer vocht of voedsel in de grond. Of wil je overlast van een onkruid verminderen? Dan geeft de plant zelf de informatie daartoe!

Tip: loop vandaag eens je tuin in en zoek een onkruid

Zelfs nu zijn er allerlei groene planten te vinden.

Vraag jezelf af:

• Waarom groeit deze hier?
• Wat zegt dat over mijn bodem?
• Wat probeert de natuur hier te herstellen?

Goede manieren om een plant te herkennen zijn o.a. de apps ObsIdentify, Pl@ntnet en de Google ‘zoeken op afbeelding’ – en determinatiegidsen natuurlijk. Ik check daarnaast vaak Flora van Nederland om het héél, héél, HEEL zeker te weten 😉

Niet gelijk uittrekken, eerst observeren dus! Zo hebben klanten van mij bijvoorbeeld prachtige spontane planten in hun tuinen ontdekt, waar ze dachten dat eigenlijk ‘niets groeide’. Je kunt dus zo voor positieve verrassingen komen te staan.

Meer weten?

In mijn Basiscursus Permacultuur (in Haarlem) ga ik hier nog veel dieper met je op in. Niet alleen herkennen wat er groeit, maar leren lezen wat een tuin – of landschap – je vertelt, en dat gebruiken in je plan of ontwerp!

Zie PermacultuurCentrum Haarlem – Cursussen en Workshops – Basiscursus Permacultuur. De eerstvolgende ronde start op 8 maart.